Systemy
motywacyjne
Systemy motywacyjne w terapii dziecka ze spektrum autyzmu
Skuteczna terapia dziecka z autyzmem wymaga stworzenia warunków, które sprzyjają jego zaangażowaniu i motywacji do podejmowania kolejnych aktywności. Jednym z ważnych elementów pracy terapeutycznej jest dlatego odpowiednio dobrany i zindywidualizowany system motywacyjny. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna nagroda, która będzie atrakcyjna dla każdego dziecka. To, co stanowi wzmocnienie dla dzieci prawidłowo rozwijających się, nie zawsze będzie nagrodą dla dziecka z autyzmem.
Dzieci ze spektrum autyzmu mogą w mniejszym stopniu reagować na społeczne formy uznania, takie jak pochwała, uśmiech czy zainteresowanie ze strony dorosłych i rówieśników. W związku z tym rozpoznanie indywidualnych preferencji dziecka i właściwe wykorzystanie ich w procesie uczenia się stanowi ważne wyzwanie terapeutyczne. Terapeuta powinien uważnie obserwować zachowanie dziecka i sprawdzać, jakie przedmioty, aktywności lub formy interakcji rzeczywiście zwiększają jego gotowość do podejmowania kolejnych zadań.
Zbudowanie skutecznego systemu motywacyjnego wymaga indywidualnego podejścia, znajomości dziecka oraz umiejętności wykorzystania zasad Stosowanej Analizy Zachowania. Odpowiednio dobrane wzmocnienia mogą zwiększać zaangażowanie dziecka, ułatwiać uczenie się nowych umiejętności oraz budować pozytywne skojarzenia ze współpracą z terapeutą. System motywacyjny powinien być jednocześnie elastyczny – zainteresowania i preferencje dziecka mogą się zmieniać wraz z jego rozwojem, dlatego stosowane rozwiązania wymagają bieżącej obserwacji i dostosowywania.
Motywacja jest narzędziem, które pomaga tworzyć warunki sprzyjające skutecznemu uczeniu się. W zależności od potrzeb dziecka terapeuta może wykorzystywać różne sposoby wzmacniania zachowań, uczyć dokonywania wyboru, stopniowo rozwijać umiejętność odraczania nagrody oraz zwiększać wymagania związane z wykonywaniem określonych zadań. Dzięki temu system motywacyjny może zmieniać się wraz z postępami dziecka i wspierać rozwój jego samodzielności.
W Przedszkolu IWRD systemy motywacyjne są dobierane indywidualnie do potrzeb, możliwości i preferencji każdego dziecka. Ich skuteczność jest obserwowana w toku terapii, a stosowane rozwiązania mogą być modyfikowane wraz z rozwojem dziecka i zmianą jego potrzeb. Takie podejście pozwala lepiej dopasować proces uczenia do konkretnego dziecka i zwiększać jego gotowość do podejmowania kolejnych aktywności.
W terapii dzieci z autyzmem wykorzystujemy między innymi poniższe systemy motywacyjne:
1. Nagrody bezpośrednie
Czym są nagrody bezpośrednie?
Początek terapii jest bardzo ważny. Od niego zależy, czy dziecko będzie chciało współpracować z terapeutą, czy rodzicem, a w konsekwencji, czy możliwe będzie efektywne prowadzenie terapii. Nagrody są na co dzień obecne w życiu wszystkich ludzi. Dzieci prawidłowo rozwijające się są bardzo często nagradzane. Również dzieci ze spektrum autyzmu powinny być jak najczęściej nagradzane nagrodami, które stanowią dla nich wzmocnienie i motywują do dalszej pracy.
Więcej o nagrodach w terapii znajdziesz w lekcji 8 internetowego kursu "Kwadrans dla terapii"
oraz w rozdziale 8 książki „Skuteczna terapia dziecka z autyzmem” (A. Budzińska, GWP 2020).
2. Tablice wyboru nagród
Czym są tablice nagród wyboru?
Dzięki korzystaniu z tablicy wybory nagród uczymy dziecko umiejętności dokonywania wyboru interesujących dla niego rzeczy czy aktywności. Nagroda, którą dziecko samo wybiera, jest dla niego najbardziej atrakcyjna. Pozwala to na utrzymanie motywacji dziecka na najwyższym poziomie a jest to podstawowy element decydujący o sukcesie prowadzonych oddziaływań terapeutycznych.
Więcej o tablicach wyboru nagród znajdziesz w lekcji 9 internetowego kursu "Kwadrans dla terapii"
oraz w rozdziale 9 książki „Skuteczna terapia dziecka z autyzmem” (A. Budzińska, GWP 2020).
4. Kontrakty behawioralne
Czym są kontrakty behawioralne?
Kontrakt jest umową pomiędzy uczniem a terapeutą, która musi być zawarta tuż przed wykonaniem określonej czynności lub zadania. Kontrakt behawioralny jasno określa, co dziecko musi zrobić, aby otrzymać konkretną nagrodę. Mimo, że nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, to kontrakt behawioralny jest naturalnym sposobem, w jaki dorośli pokazują dzieciom, jakie mają względem nich oczekiwania.
Więcej o tablicach wyboru nagród znajdziesz w lekcji 10 internetowego kursu "Kwadrans dla terapii"
oraz w rozdziale 10 książki „Skuteczna terapia dziecka z autyzmem” (A. Budzińska, GWP 2020).
3. Żetonowy system wzmocnień
Czym jest żetonowy system wzmocnień?
Nie zawsze za wykonaną aktywność, polecenie czy odpowiedź dziecko natychmiast otrzymuje nagrodę. Czasami musi na nią poczekać. W „odraczaniu nagrody” pomocny jest żetonowy system wzmocnień, który wykorzystuje zgeneralizowane wzmocnienia warunkowe do wypełniania przerwy pomiędzy pożądanym zachowaniem a wzmocnieniem docelowym.
Więcej o tablicach wyboru nagród znajdziesz w lekcji 10 internetowego kursu "Kwadrans dla terapii"
oraz w rozdziale 10 książki „Skuteczna terapia dziecka z autyzmem” (A. Budzińska, GWP 2020).
Jesteś nauczycielem? Gdzie się szkolić?
Jesteś nauczycielem i chcesz rozwijać swoje kompetencje w zakresie terapii i wspierania dzieci z autyzmem? Zapraszamy do skorzystania z oferty szkoleniowej NODN IWRD. Praktyczne szkolenia prowadzone przez doświadczonych specjalistów pomogą Ci poszerzyć wiedzę i zdobyć umiejętności przydatne w codziennej pracy z dziećmi w spektrum autyzmu.